Prace doktorskie

Konstrukcje tożsamościowe polskich partii na przykładzie Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego (opiekun naukowy: prof. dr Torsten Oppelland, FSU w Jenie)

Andrea Priebe, M.A.

Od niemal dwóch dekad w dziedzinie badań nad partiami typ partii członkowskiej oceniany jest negatywnie. Twierdzenia z dziedziny badań Party-/Campaign-Change, choć posługują się nowoczesną argumentacją, są słabo osadzone empirycznie, a mimo to rzadko poddaje się je w wątpliwość. Zgodnie z ich założeniem, członkowie partii mają ograniczony wpływ na wygraną partii w obliczu nowych środków komunikacji i wystarczającego wsparcia finansowego partii przez państwo.

Ten sposób argumentacji krytykowany jest jednak, m.in. przez Elmara Wiesendahla, jako odrzucenie korzyści płynących z modelu partii członkowskiej danej epoki. Powołując się na badania wykazujące bliski związek między lokalną walką przedwyborczą na ulicach a oddawanymi później głosami, Wiesendahl podkreśla na przekór trendowi obowiązującemu w nauce, trwającą i niemożliwą do odrzucenia konieczność zmotywowanej i zaangażowanej bazy partyjnej. Jednocześnie dostrzega on fakt konfrontacji partii z dylematem, polegającym na szybkim osiągnięciu przez nie pułapu organizacyjnej tolerancji, jaki wynika z wewnętrznych sprzeczności, niejasności celów, brakujących możliwości motywacji, ale też nakładania sankcji. W związku z tym muszą one stwarzać pewne poczucie sensu przede wszystkim poprzez symboliczne procesy zawłaszczenia i przyporządkowania, na których opiera się gotowość do zaangażowania przez ich członków. W ten sposób Wiesendahl opisuje istniejącą w szeregach partii potrzebę istnienia fenomenu, jaki od lat 1980-tych opisują nauki o organizacjach. Chodzi tu o "tożsamość organizacyjną", dającą się zdefiniować, zgodnie z twierdzeniem Stuarta Alberta i Davida A. Whettena w nazywalnych centralnych, dających się rozróżnić, stałych i spójnych cechach. Propozycję pomostową dla badań nad partiami oferują Albert i Whetten poprzez zwrócenie uwagi na znaczenie jakie ma dla organizacyjnej tożsamości kultura organizacji. Oczywiste jest bowiem to, że także w szeregach partii przekonania, wartości i normy manifestują się przez takie obszary kultury jak symbole, język, narracje i konkretne praktyki. Mimo to tożsamość organizacyjna partii, a przede wszystkim procesualny chakarter ich konstruowania stanowi do tej pory margines badań nad partiami. Niniejsza praca doktorska zajmuje się dynamicznymi procesami kształtowania tożsamości organizacyjnej partii od 1989/1990 posługując się przykładem dwóch wciąż stosunkowo licznych pod względem liczby członków partii post-komunistycznych (patrząc z perspektywy genealogicznej): Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Autorka, przekonana o wciąż ważnej roli partii członkowskiej, zadaje sobie pytanie o jej znaczenie dla identyfikacji członków z ich organizacją i wynikającej z tego wewnątrzpartyjnej więzi. Decyzja o postawieniu w centrum analizy partii polskich wynika z funkcji trendsettera, jaką odgrywają owe partie w Europie Środkowo-Wschodniej na tle znikomego stopnia organizacji i słabości lewicowych formacji. Dodatkową rolę odgrywają tu populistyczne tendencje i nieformalny sposób sprawowania rządów - elementy charakteryzowane jako procesy ogólnoeuropejskie. Za decyzją kryje się dodatkowo postulat, by potraktować systemy partyjne w Europie Środkowo-Wschodniej jako równouprawnione przedmioty badań naukowych we wciąż silnie zorientowanych na zachód niemieckich badaniach nad partiami. Praca oparta jest z jednej strony na analizie oficjalnych interpretacji pod kątem centralizmu partii, ich cech charakterystycznych, stałości i spójności. Z drugiej strony opiera się na wywiadach jakościowych, stanowiących jej empiryczną bazę. Zostały one przeprowadzone w trakcie wielomiesięcznych badań terenowych wśród członków partii niższego szczebla obydwu ugrupowań w różnych regionach Polski. Wywiady zostały już spisane i są obecnie analizowane.


Pierwsze muzea żydowskie w Europie Środkowo Wschodniej ok. 1900 r. na przykładzie Polski, Bohemii i Moraw (opiekun naukowy, prof. dr. Yvonne Kleinmann, MLU w Halle)

Dorothea Warneck, M.A.

Między 1896 a 1939 r. powstało w Europie niemal trzydzieści żydowskich muzeów. Równolegle do nich powstawały liczne i częściowe ekspozycje na płaszczyźnie krajowej i światowej. Ich utworzenie przypadło na czas głęboko sięgających przemian i przełomów w europejskich, szczególnie w środowiskach środkowoeuropejskich Żydów, w politycznym i społecznym krajobrazie Europy, a także w europejskim muzealnictwie. Wypróbowywano nowe typy muzeów i formy wystawiennicze, zaś w kontekście wzmacniających się ruchów narodowościowych muzea stały się areną dla performatywnych politycznych procesów negocjacyjnych. Pertraktowano, negocjowano i normowano tu wyobrażenia dotyczące narodowej tożsamości. Pytania, jak europejscy Żydzi mieli ustosunkować się wobec nieżydowskiego otoczenia, jakie koncepcje tożsamości żydowskiej, żydowskiej kultury i historii miały wspierać tworzące tę tożsamość narracje, odnoszono także do muzeum, rozumianego jako medium.

Powstawanie muzeów żydowskich w Europie na przełomie wieków rozumiane jest w ramach niniejszej pracy jako europejski fenomen epoki. Zbadana zostanie ich geneza w Europie Środkowo-Wschodniej pod kątem narodowym, transnarodowym, naukowym, muzealniczym, politycznym, społecznym, a także pod kątem relacji istniejących wewnątrz wspólnoty żydowskiej, przy jednoczesnym uwzględnieniu specyficznego charakteru poszczególnych muzeów. Staram się odpowiedzieć na niniejsze pytania: Jakie wyobrażenia na temat żydowskiej, polsko-żydowskiej, czesko-żydowskiej a także zorientowanej imperialnie tożsamości miały zostać upowszechnione za pomocą jakich narracji historycznych? Za pomocą jakich zbiorów i koncepcji wystawienniczych konstruowano, pertraktowano i upowszechniano powyższe narracje? Jaką funkcję i znaczenie ma muzeum rozumiane jako medium w związku z na nowo pertraktowanymi koncepcjami tożsamości i historiami narodowymi w kontekście sięgających głęboko przemian i cezur początku XX w.? Jakie motywy i intencje kryły się za chęcią gromadzenia zbiorów przez prywatnych żydowskich kolekcjonerów?

Praca ta ma na celu także znalezienie odpowiedzi na pytania dotyczące związków w procesie powstawania niniejszych projektów muzealniczych, ich dyscyplinarnej orientacji i muzeologicznej specyfiki. Jakie formy przyjmował transfer wiedzy, jakie sieci (trans-) narodowych kontaktów i powiązań istniały pomiędzy poszczególnymi żydowskimi muzeami i reprezentującymi ich aktorami? Jak wyglądało to w odniesieniu do innych, nieżydowskich muzeów (np. muzea narodowe, etnologiczne, regionalne)? W ten sposób wczesne muzea żydowskie można sklasyfikować z jednej strony w ogólnoeuropejskim kontekście powstawania żydowskich muzeów na przełomie XIX i XX w., z drugiej zaś strony sklasyfikowania ich w kontekście ogólnego rozwoju narodowego i europejskiego muzealnictwa i debat tego czasu.

Na przykładzie czterech muzeów - Warszawy, Pragi, Lwowa i Mikulova/Nikolburga -, które założono między 1905 und 1938/39 r., badam kontekst powstawania, koncepcje muzealnicze i narracyjne, jak również recepcję pierwszych żydowskich muzeów Europy Środkowo-Wschodniej.


Uchwycić kulturę - przetłumaczyć kulturę. Powieść Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną Doroty Masłowskiej w tłumaczeniu na język niemiecki i angielski.

Projekt pracy doktorskiej dotowany przez Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki (PNFN)

Joanna Sulikowska-Fajfer

Autorka bada fenomen transferu kultury w tłumaczeniu literatury pięknej na przykładzie powieści Doroty Masłowskiej, pisarki młodej generacji. Projekt koncentruje się przede wszystkim na zagadnieniu, w jaki sposób polskojęzyczne literackie odniesienia kulturowe zostały przeniesione na grunt języka angielskiego w USA czy Wielkiej Brytanii oraz zaadaptowane w krajach niemieckojęzycznych.

Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy poruszyć następujące kwestie: po pierwsze, w jaki sposób kultura manifestuje się w tekście oryginału. Po drugie, należy sprecyzować klasyfikacje strategii translatorycznych, jakimi dysponuje tłumacz. Po trzecie, niezbędne jest opisanie wyborów translatorskich, dokonanych przez tłumaczy przy pracy nad przekładem.

Powieść Doroty Masłowskiej Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną służy jako punkt wyjścia do rozważań na temat transferu kulturowego w przekładzie literackim, ponieważ zawiera wiele fragmentów bezpośrednio jak i pośrednio nacechowanych kulturowo. Specyficzny sposób narracji pisarki, który charakteryzuje się łączeniem stylu potocznego z wysokim, wulgaryzmami i celowo popełnionymi błędami, stanowi wyzwanie w procesie tłumaczenia aspektów kulturowych.


Puryzm w językach słowiańskich ze szczególnym uwzlędnieniem języka polskiego(opiekun naukowcy: prof. dr. Achim Rabus)

Kai Witzlack-Makarevich, M.A.

Puryzm językowy jako element składowy historii rozwoju języka miał kluczowe znaczenie dla rozwoju i procesu kształtowania się standardowych języków słowiańskich. Nawet jeśli poszczególne języki słowiańskie różniły się znacząco od siebie w podejściu do kwestii puryzmu, żadnemu z nich nie udało się uwolnić całkowicie spod jego wpływu. Punktem wyjściowym projektu pracy doktorskiej są teoretyczne rozważania nad stanem badań w niniejszej dziedzinie. Na tle socjolingwistycznego kontekstu zostaną zbadane różne formy puryzmu w językach słowiańskich, a następnie sklasyfikowane zostaną one w ramy typologiczne (objekt/przebieg/motywy/kierunek/intensywność/aktorzy). Na podstawie tego kontrastywnego przeglądu będzie można zaobserwować, na ile puryzm języka polskiego, który tworzy centrum niniejszej analizy, podlegał lub nie ogólnym wzorcom zachodnich języków słowiańskich, czy można stwierdzić w tym przypadku jakieś specyficzne elementy tego procesu, a jeśli tak, to dlaczego do nich doszło. Na podstawie wyników badań ustalona zostanie pozycja języka polskiego w rodzinie języków słowiańskich pod kątem językowego puryzmu.